De eetbare zeekomkommer

De eetbare zeekomkommer GEWONE NAAM: de eetbare zeekomkommer

ENGELSE NAAM:   edible sea cucumber

LATJINSE NAAM: Holothuria edulis

FAMILIE: Holothuridae
Bij de expositie: de eetbare zeekomkommer is te zien bij de afdeling Biodiversiteit op 3.50.

Verspreidingsgebied: de eetbare zeekomkommer komt voor in de tropische delen van de Indische en Stille Oceaan.

Habitat: zij leeft in het zand, de rotsen en de koraalriffen.

Beschrijving: het soepele lichaam van deze zeekomkommer is bezaaid met minuscule uitgroeisels. Ze is zwart of bruingrijs op de rug en rozeachtig rood tot beige op het ventrale deel.

Voedsel: detritivoor: ze voedt zich door in het water aanwezige deeltjes of in het sediment (zand) aanwezige organische stoffen op te nemen en te verteren. Zij verplaatst zich door langzaam te kruipen over het sediment.

Omvang: 20-30 cm, soms wel 35 cm

Bedreigingen en beschermingsmaatregelen:
« GMSA - Sea Cucumber – Red List assessment workshop, Panama City, Panama. » op het programma (p 3)

Rode lijst IUCN http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/search
Bovendien wordt deze eetbare soort op grote schaal gecommercialiseerd in Azië. In de jaren '90 werd er slechts op 4 à 5 soorten gevist. Nu wordt er op alle soorten gevist, wat de overbevissing versnelt. Om dit verschijnsel tegen te gaan, hebben producenten zeekomkommer-kwekerijen opgezet, namelijk de holothuricultuur.

Eigenschappen en vermogen om een plaats in het ecosysteem binnen de biodiversiteit van de soorten te nemen: momenteel zijn er 1250 soorten zeekomkommers bekend in de hele wereld. Het zijn detritivoren die zich voeden door in het water aanwezige deeltjes of in het sediment (zand) aanwezige organische stoffen op te nemen en te verteren. Zij verplaatsen zich door langzaam te kruipen over het sediment. Sommige soorten kunnen honderden tonnen zand per km² per jaar "verwerken". De eetbare zeekomkommer fungeert, net zoals veel andere grote zeekomkommers, soms als gastheer voor minuscule schaaldieren die zich op haar oppervlak hechten. Bovendien herbergt ze soms kleine vissen (vaak van de familie Carapidae) in de lichaamsholte. Deze kleine vissen doen aan inquilisme: het samenbrengen van dieren van verschillende diersoorten, uitsluitend vanwege ruimteomstandigheden en niet vanwege een fysiologische noodzaak. Een inquiline-soort zoals de Carapus zoekt bij zijn gastheer (zeekomkommer) een schuilplaats.

Natuurlijk weerstandsvermogen: deze resistente soort plant zich voort door deling (aseksuele vermeerdering door deling van het organisme). Om zich tegen roofdieren te beschermen, kunnen zeekomkommers hard worden en mimicry toepassen. Ze beschikken ook over beschermingsorganen (de buizen van CUVIER). Het dier stoot deze af als het bedreigd wordt en regenereert ze snel. Door contact met het water zwellen de buizen van CUVIER op en worden ze omgezet in beschermingsmucus.

Voor de mensen bewezen diensten:  de zeekomkommer wordt niet door de westerse visserijsector bevist. Daarentegen is er een belangrijke markt in Azië in het algemeen en in het bijzonder in China voor klaargemaakte zeekomkommers: tripang (de zeekomkommer wordt ontdaan van de darmmassa, gekookt en gedroogd).
Tripang is een voedingsrijk voedingsmiddel zonder vetten en bevat 30 tot 50% eiwitten.
Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van visserijen (en aquacultuur) in de Indische Oceaan, met name in Madagaskar. In de jaren '90, werd er slechts op 4 à 5 soorten gevist. Nu wordt er op alle soorten gevist, wat de overbevissing versnelt. Om dit verschijnsel tegen te gaan, hebben producenten zeekomkommer-kwekerijen opgezet, namelijk de holothuricultuur.
In 2001 bestond de mondiale zeekomkommerproductie uit 18.859 ton ofwel 50% meer dan de mondiale palingproductie in dezelfde periode en meer dan de algenproductie in Frankrijk in dezelfde periode. (Ik heb geprobeerd statistieken over bekende zeeproducten in Frankrijk te vinden ter vergelijking maar ik heb niets beters gevonden.
Bovendien heb ik geen recentere statistieken gevonden, zelfs niet in het laatste FAO-document van 2009 met statistieken van 2007).
http://www.fao.org/fishery/publications/yearbooks/en

Over het algemeen zijn zeekomkommers detritivoor en sommige soorten zijn in staat om honderden tonnen zand per km² per jaar te "verwerken". Samenvatting: De eetbare zeekomkommer behoort tot de zeer gewilde eetbare soorten in Azië. Ze worden gevist of gekweekt en vervolgens gegeten, meestal als tripang (van de darmmassa ontdaan, gekookt en gedroogd). Dit is een zeer eiwitrijk voedingsmiddel.


SOURCES

Boeken:

W. BAUMEISTER. Guide de la faune sous-marine. Mer Rouge et Océan Indien. Tome 1 : Les Invertébrés. Ed. Ulmer, 1997.

J. SPRUNG. Trad. et adapt. J.M. BOUR. Invertébrés. Guide pratique d’identification et de maintenance. Ricordea Publishing, 2002

J.-M. KORNPROBST. Substances naturelles d’origine marine. Chimiodiversité – Pharmacodiversité –Biotechnologies. Tome 2 : Invertébrés – Vertébrés. Ed.Tec&Doc/Lavoisier, 2005

V. TORAL-GRANDA, A. LOVATELLI, M. VASCONCELLOS (eds). Sea cucumbers. A global review of fisheries and trade. FAO, 2008. Coll. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper.

Collectif. Océan. Encyclopédie universelle. Ed. Geo/Gallimard, 2006

J.L. MODERE et R. PUJOL. Préf. Y. COPPENS. Dictionnaire raisonné de biologie. Ed. Frison-Roche, 2003


Artikelen:

P. MAILLARD et C. ALEGOET.Les Echinodermes : les Holothuridés. Subaqua, hors-série n° 1, pp 92-93


Sites/

FAO-statistieken en -studies over de zeekomkommer:

Vergelijkingsstatistieken over de algen in Frankrijk:

Fotografische presentatie van de zeekomkommers met een commercieel potentieel in de Stille Oceaan:

Overige informatie van het Secretariaat-Generaal van de Gemeenschap van de Stille Oceaan: :

Encyclopedia Universalis: artikel van Andrée TETRY over inquilisme.

 

Stemmen