De haaien over de hele wereld
Wij hebben vanaf onze kindertijd geleerd om bang te zijn voor haaien, maar toch is het vandaag meer dan ooit de noodzaak om ze te verdedigen en te beschermen!
Haaien hebben altijd de naam gehad bloeddorstige jagers en menseneters te zijn! Een fabel dat gevoed werd door enkele spectaculaire films en foto's.
De werkelijkheid is heel anders: onder de 350 soorten in de Oceanen die geregistreerd zijn, zijn er in werkelijkheid weinig gevaarlijk voor de mens! Haaien zijn zelfs bang en wantrouwend! Per jaar worden er minder dan honderd aanvallen in alle oceanen geregistreerd.
Het gaat vaak om "vergissingen" waarbij haaien bijvoorbeeld surfers aanzien voor oorrobben of zeeschildpadden, voedsel dat wel op hun menu staat. Want haaien zijn inderdaad geduchte roofdieren. Ze staan immers bovenaan de voedselketen en spelen een belangrijke rol in het evenwicht van de dierenpopulaties in de Oceanen. Ook al hebben volwassen haaien praktisch niets te duchten van andere roofdieren in de Oceaan, de mens is vanwege de onverantwoorde visserij de grootste bedreiging voor deze soort. Het jaarlijks aantal gedode haaien wordt op 100 miljoen geschat. Dit gebeurt hoofdzakelijk voor de culinaire exploitatie van hun vinnen. U kunt iets doen om de haaien te redden van de slachting waarvan ze momenteel slachtoffer zijn! Hoe? Door eenvoudigweg te weigeren de producten afkomstig van deze "haaienjacht" te consumeren, want de verdwijning van de haaien zou een ecologische ramp en een onherroepelijke verstoring van het evenwicht in de Oceanen veroorzaken..
Wie zijn ze?
Haaien zijn kraakbeenvissen, net zoals roggen en zeekatten. Ze verschillen van de beenvissen door hun skelet van kraakbeen en hun kieuwspleten (5 tot 7 aan elke kant van de kop, afhankelijk van de soort, tegen 1 bij de beenvissen). Er bestaan 350 tot 400 soorten haaien, die in alle zeeën van de wereld voorkomen (behalve in de Australische Oceaan, hier is het te koud) vanaf het oppervlak tot de abyssen. Dankzij hun eigenschappen, vorm en zeer performante zintuigen zijn het roofdieren die bovenaan de voedselpiramide staan.
Het leven van de haai
De haai is een oeroud dier. Hij bestond al in het Paleozoïcum en zijn lijf is een voorbeeld van adaptatie aan de omgeving en zijn functie als roofdier. Hij heeft een hydrodynamisch lichaam en krachtige spieren die hem een hoge snelheid geven: sommige haaien kunnen 40 km/u bereiken (de kruissnelheid van een ferry). Hij bezit ook vervolmaakte zintuiglijke organen waaronder een 6e zintuig waarmee hij de prooien beter kan detecteren. De tanden variëren afhankelijk van de soort, van het soort voedsel en worden steeds weer vernieuwd. Tot slot, de meeste haaien moeten constant zwemmen om 2 redenen: om het water door hun kieuwen te laten stromen (en dus te kunnen ademen) en ook omdat ze geen zwemblaas hebben (die andere vissen in staat stelt om te blijven drijven). De meeste haaien zijn roofdieren (carnivoor voedselpatroon: vissen, schelpen, zeezoogdieren), maar de 2 grootste haaien - en tevens grootste vissen - ter wereld, walvishaaien en reuzenhaaien, eten alleen maar plankton. Sommige soorten hebben een vrij traag voortplantingsritme, wat het verschijnsel van overbevissing ernstiger maakt. Haaien leven in relatie tot andere dieren: commensalisme (het loodsmannetje heeft voordeel van de stukjes afval van de haai maar levert geen echte tegenprestatie), mutualisme (de remora profiteert ook van het voedselafval van de haai maar verwijdert in ruil daarvoor het grootste deel van de parasieten) en parasitisme (platwormen en roeipootkreeftjes leven op zijn huid).
Een bedreigd roofdier
De haai heeft altijd de naam gehad om een bloeddorstig monster en een menseneter te zijn... Dit thema wordt breed uitgemeten in sensationele verhalen en films. Haaien zijn zeker roofdieren, maar ze vallen niet alles aan wat beweegt. Het zijn vrij bange en wantrouwende dieren. Van de meer dan 350 soorten zijn er slechts 3 of 4 die voor de mens gevaarlijk zouden zijn: de witte haai, de stierhaai, de tijgerhaai en de oceanische witpunthaai. In werkelijkheid zijn haaien roofdieren die een fundamentele rol spelen in de voedselketen. Ze dragen bij aan gezonde oceanen, eten zwakke en zieke dieren en smullen van roofdieren die een trapje lager staan in de voedselketen... Momenteel is de intensieve haaienvisserij (met name finning) een cruciaal probleem dat een bedreiging is, zowel voor de soort als voor het evenwicht van de oceanen. Volgens het rapport van 2008 van de IUCN zijn 17% van de haaien- en roggensoorten bedreigd, 13% bijna bedreigd (in totaal 30% van de soorten) en voor 47% zijn er onvoldoende gegevens.
