De rotsborende zee-egel of Echinometra mathaei

Rotsborende zee-egel of Echinometra mathaei. GEWONE NAAM: rotsborende zee-egel of Echinometra mathaei. Het geslacht Echinometra duidt op een borende zee-egel.

ENGELSE NAAM: rock boring urchin

LATIJNSE NAAM: Echinometra mathaei

FAMILIE: Echinometridae. De rotsborende zee-egel behoort tot de groep Echinodermata (dit betekent huid met stekels).
Bij de expositie: de rotsborende zee-egel is te zien bij de afdeling Biodiversiteit op 3.50.

Verspreidingsgebied: hij komt voor in uitgestrekte gebieden in de Indische Oceaan en het westelijk deel van de Stille Oceaan (tropische en subtropische zones), langs de hele oostkust van Afrika, vanaf Zuid-Afrika tot Somalië alsook in de Rode Zee. 

Habitat: hij leeft op 1 tot 8 m diepte. Overdag nestelt hij zich onder de stenen van de rifstranden en in de koraalriffen, en in de kuilen en spleten van het koraal. Hij boort gaten in de kalkrots en, naar het schijnt, soms in het koraal zelf. . 

Beschrijving: de schaal (mineraal omhulsel) kan verschillende vormen hebben (lang, smal, elliptisch, bijna rond...). De kleur varieert van donkerbruin tot olijfgroen, met paarse of roodbruine variaties. De scherpe stekels zijn soms grijs tot bruin of zelfs crèmekleurig, en vaak wit aan de uiteinden.

Omvang: de diameter is ongeveer 8 cm, inclusief stekels. De omvang van de scherpe stekels varieert. Over het algemeen hebben ze de helft van de lengte van de schaal.

Voedsel: hij komt 's nachts uit zijn schuilplaats om zich te voeden met diverse korstvormende organismen zoals koraal of sommige algen.

Bedreigingen en beschermingsmaatregelen: geen gegevens van de IUCN.

Eigenschappen en vermogen om een plaats in het ecosysteem binnen de biodiversiteit van de soorten te nemen:  de rotsborende zee-egel leeft zeer vaak samen met de garnaal Athanas indicus die maximaal 3 mm groot is. Hij verschuilt zich tussen de stekels en neemt de kleuren van het substraat aan om zich beter te camoufleren.
 
Natuurlijk weerstandsvermogen: over het algemeen "is de verspreiding van de Stekelhuidigen analoog aan de verspreiding van de grote oude florerende groepen". De stromen hebben een allerbelangrijkste rol gespeeld bij hun verspreiding. Bij de zee-egel zijn de larven pelagisch (in volle zee levend) en de zeer jonge dieren kunnen blijven drijven of zich vasthechten aan losgeraakte algen.

Voor de mensen bewezen diensten:  de Echinometra mathaei hebben een waardevol gehalte aan carotenoïden (oranjegele in vet oplosbare pigmenten die gemakkelijk assimileerbaar zijn voor organismen). Welnu, over het algemeen hebben de carotenoïden verschillende eigenschappen: antioxidant, provitamine-A werking, modulatie van de werking van de lipo-oxygenase en activering van de genenexpressie.
Bron:
Un caroténoïde chasse l'autre / T. DR GIBAULT in APRIFLASH, N° 01/04/2000 (01/04/2000)
 http://abiodoc.docressources.fr/opac/index.php?lvl=categ_see&id=6888

Door hun eigenschappen als kleurstof, antioxidant en fotoprotectie worden sommige gebruikt in de agroalimentaire, cosmetische en farmaceutische industrie. Zonnemelk en voedingssupplementen om de huid tegen de zon te beschermen bevatten een soort carotenoïde.

Commerciële bronnen:
http://www.oenobiol.com/dossier-articles/dossier-solaire/a-chaque-carotenoide-sa-specificite.html
http://www.fleurancenature.fr/actif-carotenoides.asp

"Tegenwoordig weten wij dat antioxiderende vitamines als vitamine C, E en de carotenoïden een preventieve werking hebben tegen hart- en vaatziekten en kanker bij de mens."
Bron:
Samenvatting van de fiche voor Qualité des tomates : une comparaison des types traditionnels, mid life et long life - Premiers résultats" / A. GRANGES in REVUE SUISSE DE VITICULTURE ARBORICULTURE HORTICULTURE, N° Vol. 27, n° 5 (01/10/1995) http://abiodoc.docressources.fr/opac/index.php?lvl=more_results



BRONNEN

Boeken:

W. BAUMEISTER. Guide de la faune sous-marine. Mer Rouge et Océan Indien. Tome 1 : Les Invertébrés. Ed. Ulmer, 1997.

J. SPRUNG. Trad. et adapt. J.M. BOUR. Invertébrés. Guide pratique d’identification et de maintenance. Ricordea Publishing, 2002

A. GUILLE, P. LABOUTE, J.L. MENOU. Guide des étoiles de mer, oursins et autres échinodermes du lagon de Nouvelle-Calédonie. Ed. de l’O.R.S.T.O.M., 1986.

J.-M. KORNPROBST. Sustances naturelles d’origine marine. Chimiodiversité – Pharmacodiversité –Biotechnologies. Tome 2 : Invertébrés – Vertébrés. Ed.Tec&Doc/Lavoisier, 2005

Sur les échinodermes et oursins en général :
P.P. GRASSE. Traité de Zoologie. Anatomie, systématique, biologie. Echinodermes – Stomocordés – Procordés. Tome XI. Ed. Masson, 1966, pp 273-274

Sites:
Encyclopedia of life :

Sea Life Base :

Over de stekelhuidigen en de zee-egels in het algemeen:
Encyclopedia Universalis


Over de carotenoïden:

Samenvatting van de fiche Qualité des tomates : une comparaison des types traditionnels, mid life et long life - Premiers résultats / A. GRANGES in REVUE SUISSE DE VITICULTURE ARBORICULTURE HORTICULTURE, N° Vol. 27, n° 5 (01/10/1995)

Un caroténoïde chasse l'autre / T. DR GIBAULT in APRIFLASH, N° 01/04/2000 (01/04/2000) 

Commerciële bronnen: 
Stemmen