Debat: "Is vis morgen een luxe?"

Champagne, foie gras, kaviaar, truffel, vis ... vis, hoezo vis? Vis is geen luxe product. Vandaag niet, maar morgen? Het is een complex onderwerp over de toekomst van de visserijbronnen. De analyses en commentaren zijn vaak tegenstrijdig. Door de grote hoeveelheid aan informatie kan de consument in verwarring raken. We moeten dus nu handelen, zodat vis in de toekomst geen luxe wordt.

Mede daarom heeft Nausicaa vertegenwoordigers uit de visserijsector, een consumentenorganisatie, wetenschappers van IFREMER en consumenten bijeengebracht voor een debat over deze kwestie en voor het nemen van adequate maatregelen om de consument en het koopgedrag te sturen.

Sprekers

• Robert BREHON (Voorzitter van de UFC Que choisir ? Nord – Pas-de-Calais)
• Pierre-Georges DACHICOURT (Voorzitter van het Comité National des pêches maritimes et des élevages marins)
• Thierry MISSONNIER (Algemeen secretaris van de Pôle filière halieutique)
• André CARPENTIER (Verantwoordelijke van het Laboratoire Ressources Halieutiques d'IFREMER)
• Paul MARCHAL (Verantwoordelijke van de afdeling Halieutique de Manche-Mer du Nord d'IFREMER)
• Tony LESTIENNE (Restaurant Nausicaa en La Matelote).
• Het debat werd geleid door Ariel FUCHS.

Doelstellingen van het debat

Dit debat wil een brug slaan tussen de zeeprofessionals en de consument. Aan de basis van dit debat ligt een enquête die gehouden werd onder 305 mensen over hun gewoonten bij het consumeren van zeeproducten. De sessie begon met het vertonen van een fragment uit de film van Stéphane DRUAIS "Welke vis voor morgen?". Wat wij over Frankrijk weten, is dat we 850.000 ton vis consumeren waarvan 2/3 wordt geïmporteerd. De visserij is een internationale markt in voortdurende ontwikkeling. Om de consument te helpen kiezen binnen deze grote variatie aan aangeboden producten, krijgt hij verschillende middelen tot zijn beschikking.

Middelen om de consument te helpen

Etikettering

Volgens de regelgeving die vanaf 2002 van kracht is, moeten er 3 gegevens op het etiket worden vermeld:

• de handelsbenaming (officiële soortnaam)
• productiewijze (gevist of gekweekt)
• productiegebied (visserijzone of productiegebied)

Bij deze drie verplichte gegevens wordt er ook nog andere informatie toegevoegd zoals de houdbaarheidsdatum, het gewicht... Maar weet de consument wat de vermelding "gevangen in de Noord-Atlantische Oceaan" betekent? Zoals we hebben gezien in de film van Stéphane DRUAIS, wordt 2/3 van de in Frankrijk gegeten vis geïmporteerd. De vis kan van ver komen, op talrijke manieren worden verwerkt (invriezen, fileren...) en worden getransporteerd. De prijs is eveneens een goede indicator voor de zeldzaamheid van een bron. Bij sommige soorten is de prijs uit de pan gerezen: de consumptie van vis moet niet alleen bereikbaar zijn voor een kleine elitemarkt.

Keurmerken

Op consumptiegebied zijn er kwaliteitsgaranties in de vorm van keurmerken. Alles hangt af van de betreffende vissersboot, het aantal jaren dat hij vaart en de aan boord zijnde installaties... Echter bereikt deze informatie de consument niet. De wetenschappers van IFREMER zijn van mening dat de consument alert moet blijven op het begrip "afkomstig uit" en altijd de milieugegevens in gedachten houden.

De consument bewust maken

Iedereen is het erover eens dat de consument moet worden opgevoed: zijn gewoontes evolueren, maar er is een gebrek aan kennis over de diversiteit aan producten en de consument blijft vragen naar overbeviste soorten. De consument moet van twee begrippen bewust worden gemaakt: seizoensgebondenheid en diversiteit van de markt, zoals we die kennen bij groente en fruit. Makreel kopen in december moet voor ons even ongepast worden als midden in de winter kersen eten! De consument moet leren zijn consumptievraag te diversifiëren. In Frankrijk beschikken wij over een grote diversiteit aan bronnen (ongeveer een vijftigtal soorten). We moeten ze leren kennen, leren bereiden en ervan genieten. De consument heeft duidelijke informatie nodig en de hele visserijsector moet één standpunt innemen om het vertrouwen van de consument te krijgen.

Overwogen oplossingen

Van het UFC Que choisir

De consument heeft er behoefte aan door organisaties die hij vertrouwt, te worden geïnformeerd. De 'UFC Que choisir ?' wil een schakel vormen tussen de visserijsector (van de visser tot de distributeur) en de consument. Haar rol is het scheppen van banden tussen professionals en consumenten.

Van de visserijsector

Er bestaan keurmerken en certificeringen dit het traceren van de vis mogelijk maken. De distributiesector heeft de neiging deze benaderingswijze te versimpelen omdat er een managementprobleem is. De aanbiedingen worden bepaald voordat de vissen worden gevangen. Het is bijvoorbeeld gemakkelijker om zalm te verkopen dan vissoorten waarvan de visvoorraad onderhevig is aan schommelingen (zoals klimaatomstandigheden...). De distributiesector zou een indicatietabel kunnen opstellen met de vissen die men lokaal per seizoen kan consumeren. Waarom geen etiketteringsysteem met kleuren? Rood: overbeviste soort waarvan de visvoorraad wordt bedreigd. Oranje: bedreigde soort. Groen: visvoorraad in orde.

Van IFREMER

Ook wetenschappers kunnen de consument helpen door hem het zeemilieu te laten ontdekken. Men moet niet vergeten dat een vis een wild dier is. De consument dient hierover te worden geïnformeerd omdat hij de zee, de bronnen en de visserij niet goed kent. Sommige consumenten zijn er bijvoorbeeld van overtuigd dat de schol en de pladijs twee verschillende vissoorten zijn! De consument moet nieuwsgierig blijven aangezien de wetenschappelijke gegevens elk jaar worden bijgewerkt.

Van de restaurants

De Fransen hebben de naam om van lekker eten te houden. Chef-kok Tony LESTIENNE legt de nadruk op opvoeding (of heropvoeding) op smaakgebied: een keer haring eten in plaats van altijd kabeljauw of zeeduivel. Hij waarschuwt ook tegen invriezen. Want hoe efficiënt het ook is, het zal nooit verse vis kunnen vervangen. Verse vis wordt echter bijna nooit als hele vis verkocht omdat de consument niet weet hoe hij het klaar moet maken. Er moeten kookcursussen worden gegeven. Op dit moment koopt de consument de vis liever als filet: de bereidingswijze hiervan is eenvoudiger en sneller. De distributiesector, die 70% van de visverkoop in Frankrijk realiseert, heeft dit goed begrepen en richt zich naar de vraag van de klant. De filetindustrie breidt zich over de hele wereld uit.

Men dient ook over vis te communiceren en er geen etiketten meer op te "plakken". Zwarte koolvis wordt weinig gekocht omdat hij, onterecht, beschouwd wordt als een goedkope vis. Bepaalde smaken moeten weer "in ere worden hersteld"! De consument moet leren lokale vissoorten te ontdekken. Voor degenen die ver van zee wonen, kunnen de media de boodschap van verantwoord consumeren overbrengen. Het is eveneens belangrijk om de visverkopers in de supermarkten op te leiden zodat zij de boodschap aan de consument door kunnen geven.

Positieve aspecten

Het algehele gevoel dat overheerst is dat de aangeroerde aspecten over de visserijsector altijd negatief zijn. De media kunnen de consument misleiden: de blauwvintonijn is zeker een bedreigde soort maar de visvoorraad van de witte tonijn wordt bijvoorbeeld niet bedreigd. Laten we het ook over de positieve aspecten hebben! Soorten zoals de pijlinktvis, de zeebarbeel, de sepia, de tongschar, de schol, de schelvis... doen het ook goed.

Conclusie

Om ervoor te zorgen dat vis morgen geen luxe is, is het noodzakelijk de consument duidelijk te informeren. Er moet een dialoog komen tussen de professionals en de consumenten. Om goed te kunnen handelen, moet de consument weten welke vissoorten hij per seizoen kan consumeren en hoe hij ze klaar moet maken. Nausicaa zet zich in om de consument te helpen bij zijn keuze door, in overeenstemming met de visserijsector en IFREMER, een lijst met duurzame vissoorten op te stellen. Als elke bezoeker van Nausicaa één keer per jaar een vis uit de duurzame vissoorten kiest, zal dit resulteren in 600.000 bezoekers X 300 gram = 180 ton vis.