EEN BIONISCHE ARCHITECTUUR VAN JACQUES EN SOPHIE ROUGERIE

Het bouwproject werd uitgedacht door de architecten Jacques en Sophie Rougerie die met SOGEA CARONI, bijkantoor van Vinci Construction, in 2014 laureaat waren van de internationale wedstrijd voor het ontwerpen van het nieuwe NAUSICAA, Nationaal Zeecentrum.

Het kantoor Rougerie heeft een bionische architectuur bedacht die haar ‘levende vormen’ ontleent aan de zeewereld.

Jacques et Sophie ROUGERIE – Architecten

Jacques Rougerie is geboeid door de zee en de ruimte. Hij laat zich al meer dan 30 jaar inspireren door de natuur om onderzeese verblijfplaatsen, boten en unieke bouwwerken te tekenen en te ontwerpen. Zijn originele creaties of futuristische projecten, stuk voor stuk gebaseerd op bio-imitatie, zijn in sterke mate doordrongen van technologische innovaties om de efficiëntie en het natuurlijke karakter ervan te optimaliseren en ze perfect en met het nodige respect te laten integreren in hun omgeving. Als avant-gardist en creatief dromer bevordert Jacques Rougerie de overdracht van kennis tussen de generaties en steunt via zijn stichting wereldwijd jong talent. Academicus, architect en kunstenaar … deze ‘mérien’, lid van het volk van de zee, weet dat de toekomst van de mens in de oceaan ligt en heeft er een onwrikbaar vertrouwen in dat het menselijke genie de enorme stedelijke, sociale en milieugebonden uitdagingen van de 21ste eeuw tot een goed einde zal brengen, terwijl de kustzones drie vierde van de wereldbevolking zullen moeten opvangen.

een uniek architecturaal project in Europa

De architectuur van het project bevestigt de ambitie ervan: het belang van de impact van de oceaan op onze huidige maatschappij en op de toekomst van die maatschappij verenigen met de maritieme geschiedenis van Boulogne-sur-Mer en de stadsvernieuwing. Het nieuwe NAUSICAA biedt een passend en visionair antwoord op stedenbouwkundig, architecturaal en scenografisch vlak, een antwoord dat inspeelt op deze tweeledige voorwaarde.
Ons project onderscheidt zich door een architectuur met een sterke symbolische waarde, deze van een emblematisch gebouw dat zich samenbalt rond zijn culturele uitdaging en tegelijk over de wereld schijnt als een baken van mariene kennis.

EEN BIONISCHE ARCHITECTUUR MET EEN HOGE SYMBOLISCHE WAARDE

Ons project onderscheidt zich door een architectuur met een sterke symbolische waarde, deze van een emblematisch gebouw dat zich samenbalt rond zijn culturele uitdaging en tegelijk over de wereld schijnt als een baken van mariene kennis.
En om deze symboliek te versterken hebben we gekozen voor een bionische architectuur die uniek is in de wereld, die onmiddellijk herkenbaar is en die aan het gebouw kracht, maturiteit en uitstraling geeft. Een legitieme wens in het licht van de bestemming van de accommodatie, waarbij aan de zeewereld het lexicon van de levensvormen wordt ontleend om daaruit te putten voor de symboliek van de beschermende ‘schillen’, gracieus en omhullend, de wil om duurzaam te zijn, het vermogen om zich te voeden met aardse en mariene bronnen, de nu eens ronde en dan weer uitspringende vormen, de afwisseling van paarlemoeren en gegroefde structuren.
Planeet NAUSICAA – half bionische ruimte en half tempel van de menselijke kennis – wil ook een echt ‘ontdekkingsschip’ zijn dat een reis belooft doorheen het universum van de zeeën en oceanen, gesymboliseerd door die pijl die naar het ruime sop wijst.

EEN SCENOGRAFIE GEÏNSPIREERD OP HET WATER DOOR HET AGENTSCHAP ARSCENES

Henri ROUVIERE – Scenograaf

Het agentschap ARSCENES is gevestigd in Montpellier, werd opgericht in 1990 en wordt geleid door Henri ROUVIERE, DPLG Architect Scenograaf Museograaf.
Voor het uitbreidingsproject van NAUSICAA staat het agentschap ARSCENES binnen de groep in voor de scenografie van het ontwerp van het bezoekcircuit, de decoratie van de bassins, de aankleding, de multimedia en de grafische elementen.

De elementaire bouwstof, het water

Het water – essentieel, onlosmakelijk verbonden met het leven en de mensheid – staat centraal in ons scenografisch denken. Als elementaire bouwstof en kern van het leven vertelt het water over de oorsprong van de wereld en, door zijn vormveranderingen, over de diversiteit van dat leven. Het water, in al zijn vormen, is de inspiratie voor onze scenografische aanpak: de waterspiegel, ijswater, warm water, koud water, nevelwater … Het water dat voortdurend in beweging is, woest, onstuimig en beangstigend, maar ook kalm en geruststellend, de ‘ziel’ van het menselijke lichaam.
Het water is een kijk op de natuur! Het is een verlangen dat als een rilling over de aarde loopt, in een eindeloze cyclus: bronnen, rivieren, stromen, zeeën, oceanen, wolken, regen … bronnen. Het water verrijkt de dubbele dimensie van de droom en het denken. Het is de oorsprong van kennis, mythes en legendes. Deze bron van inspiratie vertaalt zich in de scenografie door de circulatiecomponenten van de bezoeklussen, de keuze van de materialen en de bekledingen, de beelden, de grafische vormgeving, de temperatuur, het licht, de sfeer en de geluidsinstallaties in de ruimten.

Een fysische toestand, de gewichtloosheid

De interstellaire leegte, zoals het water, biedt lichtheid door de zwaartekracht te verminderen. Deze toestand van gewichtloosheid is de tweede inspiratiebron van de scenografie die uiting geeft aan de ruimtelijke dimensie waar de mens bevrijd is van de beperkingen van de zwaartekracht, zwevend en verlost van de angst om te vallen. Niet hoog, niet laag, een driedimensionale ruimte die de bezoeker/acteur/danser een vloeistofbaan aanbiedt: deze werkt in op het lichaam. Meer algemeen begeleidt de scenografie de verplaatsing van het publiek in het bezoekersparcours dat zich als spiegel van de aquariums aftekent. Het is de bedoeling om het publiek de diepte van de afgrond te laten ervaren, om de fantasie aan te wakkeren, om verwarring te zaaien en het evenwicht te verbreken om zo verheven emoties op te roepen die gelinkt zijn met de toestand van gewichtloosheid.
De te bezoeken ruimten bevinden zich buiten de tijd, buiten de werkelijkheid. Ze vormen een apart universum. De ruimtelijke plaatsing en vooral de schikking van het lichaam van de bezoekers gebeurt door spiegelingen, kantelingen, dubbele hoogtes, doorzichtige vloeren en wanden, weerkaatsingen, schuine lijnen, geprojecteerde en geanimeerde beelden en geluiden.

Een prioriteit, de dynamiek van het leven

De dynamiek van de verplaatsing van de bezoekers wordt beantwoord door de dynamiek van de verplaatsingen van de fauna in de waterbekkens, een levend schouwspel, altijd hetzelfde, maar toch altijd anders, op het ritme van de lichtinval en de afwisseling van dag en nacht.
Het leven, verbazingwekkend en waardevol, is de ziel van het aquarium. De scenografie staat hiervan ten dienste. Alles staat in het teken van respect voor het leven en de ecosystemen. De bezoeker komt naar hier voor deze authenticiteit, deze pure waarheid. Hij wil bewonderen en dromen, maar ook leren en begrijpen.
De scenografie begeleidt de bezoeker. De schermen die toegang geven tot het levende maken een opstelling tegenover elkaar onmogelijk en laten toe om aandachtig, en in alle intimiteit, te kijken naar de sierlijkheid van de bewegingen, de veranderende dynamiek, de ‘vrolijke’ levendigheid van de oceaanbewoners. Het leven en de mise-en-scène ervan in een choreografie van schaduw en licht blijven het hoofddoel van onze scenografische opzet: daarin schuilt het succes van het aquariumbezoek.

INTERFACE ARCHITECTUUR EN SCENOGRAFIE

Harmonie tussen de verpakking en de inhoud

De scenografische en museologische opzet is nauw verbonden met de structuur, het gaat om een voortzetting en een osmose van de omhullende architectuur van het gebouw.
De horizontale en verticale lijnen komen samen en vormen een geheel, zoals een gebeeldhouwd lichaam, een bionisch samenspel dat de visuele en poëtische relaties binnen en buiten laat versmelten.
De scenografie – architectuur en sculptuur – is het kloppende hart van NAUSICAA. Door haar emotionele insteek wordt het publiek meegesleept en ondergedompeld in het avontuur van de ontdekking van de Blauwe Planeet.

HET LEVEN ALS MIDDELPUNT VAN HET SCENOGRAFISCHE PLAN

Een scenografie die het leven moet regisseren

In het aquarium zal vooral het grote bassin een plek van bewondering en zintuiglijk genoegen zijn.
Wij willen de aandacht van de bezoekers trekken en vasthouden door het grandioze spektakel van de fauna in de bassins, de decors van de ecosystemen, de kwaliteit van de lucht en het water.
Elk uitzichtpunt wordt beschouwd als een schilderij met levendige taferelen en indrukwekkende personages.

Het licht langs het circuit is vrij gedempt om de geheimzinnige sfeer te bewaren en om de panoramische uitzichten op de ecosystemen ten volle tot hun recht te laten komen.
De raamverlichting hult het bezoekersparcours in tinten van blauw. Deze reis zorgt voor een totale onderdompeling in de volle zee dankzij de alomtegenwoordigheid van echt en virtueel water, de magie van het licht, de geluidseffecten en de structurering van de ruimte die speelt met scherptediepte, horizontaal en verticaal (dubbele hoogte), en die door spiegels zorgt voor een verveelvoudiging van de perspectieven.

HET PUBLIEK, TOESCHOUWER EN ACTEUR

Het publiek: toeschouwer en acteur

Badend in deze dromerige sfeer beleeft de toeschouwer/acteur een unieke duiksensatie te midden van de waterfauna, in het element Water.
Maar wij willen met onze opzet elke bezoeker een avontuur laten beleven, van de wateroppervlakte tot de diepe kloven, op volle zee, zodat iedereen kan meespelen in zijn eigen verhaal en een geweldige tijd kan beleven in NAUSICAA. En om deze tijdens het bezoek aangewakkerde droom te laten voortduren, voorzien we forums aan het einde van elk parcours.
Het is ook door de fantasie- en emotionele kracht van de voorgestelde scenografie dat het ons mogelijk lijkt om in te spelen op het geweten van de bezoekers en ze te betrekken bij het concept van de Blue Society, de kern van de inspanningen van NAUSICAA.
De scenografie is tevens rijk aan didactische elementen en integreert in het parcours informatiepunten om de bezoekers te sensibiliseren en te informeren, ongeacht hun leeftijd en hun kennisniveau.

Ruimten en plekjes voor het jonge publiek

Bij deze scenografie worden langs het parcours ruimten en activiteiten voorzien die speciaal zijn gericht op het jonge publiek.

Langs het circuit ‘Volle zee’ zijn er ruimten ingelast die voorbehouden zijn aan de jonge bezoekers en dus ‘verboden terrein’ zijn voor de volwassenen, zodat zij hun eigen avontuur kunnen beleven en een exclusief deel van het bezoek met elkaar kunnen delen.

MULTIMEDIA EN SPITSTECHNOLOGIE

Een vernieuwende scenografie en museologie

De museologische opzet is ambitieus en zal gebruik maken van vernieuwende technologieën om zich te projecteren in de toekomst. Het gaat hierbij om spitstechnologie op het vlak van multimedia.
Langs het parcours worden interactieve installaties geplaatst voor een ludieke-pedagogische begeleiding van bezoekers die meer informatie wensen.
De elementen van deze interactieve voorzieningen en de educatieve informatie van het parcours worden behandeld in de scenografische fiches.

 

BEZOEKERSPARCOURS MET EEN VERSCHILLENDE TOPOLOGIE

Om een onderscheid te maken tussen de parcours, om overal een unieke sfeer te creëren en om het publiek duidelijke herkenningstekens te bieden, zijn de ruimtelijke inrichtingen voorzien van verschillende tekeningen.
Alle circuits zijn opgevat als een lus ingang-uitgang.

Een scenografie met golvende lijnen voor het ‘avontuur op volle zee’

De keuze van een circuit van bochten, krommingen en lussen voor het avontuur op volle zee is geïnspireerd op de wereld van het duiken. De bezoeker laten duiken van de oppervlakte in de diepte.

 

MICHEL REDOLFI: HET AUDIODESIGN VAN NAUSICAA

Michel REDOLFI is componist en audiodesigner. Hij staat aan de basis van het concept van de onderwatermuziek en hij transponeert zijn ervaring naar de ondergedompelde geluidsinstallaties voor openbare ruimten en het transport van morgen. Hij is sinds de opening in 1991 belast met alles wat met geluid en muziek te maken heeft binnen NAUSICAA.

De scenografie van NAUSICAA bekleedt een volkomen nieuwe plaats op het mondiale schouwtoneel van de grote aquariums. Het audiodesign is volledig geïntegreerd in het ontwerp van het bezoekersparcours, evenzeer als de wetenschappelijke informatie en de voorstelling van de levende collecties. De muziek is geen gewone omgevingsfactor, maar wel een orkestratie van klanken die speciaal werden bedacht om te passen bij de binnenarchitectuur van het gebouw en die tegelijk het parcours verrijken met een gevoelige dimensie. Het is daarom dat Michel Redolfi al bijna dertig jaar zijn installaties vanaf de planfase ontwikkelt in overleg met de ontwerpers van NAUSICAA zelf: directeur Philippe VALLETTE, architect Jacques ROUGERIE en voor de volle zee ook met decormaker Henri ROUVIERE. Zo werd de geluidsapparatuur tijdens de bouw van de constructie geïntegreerd om de akoestische mogelijkheden ervan ten volle te kunnen benutten en om de volumes ervan te optimaliseren.

De volle zee is een thema dat zich haast noodgedwongen in groot formaat aanbiedt, met reuzegrote dieren, krachtige stromingen en duizelingwekkende dieptes. De volle zee is een galaxie van echte en denkbeeldige geluiden die werden gecreëerd door Michel REDOLFI en de mensen van zijn studio Audionaute. Er wordt gezorgd voor een intense geluidsindruk, overweldigend en vaak ook sensorieel, met behulp van heel geavanceerde geluidsapparatuur. Maar voor dit nieuwe parcours heeft de audiodesigner tevens een beroep gaan op de orkestbak, zelfs op de piano om aan het traject een lyrische toets toe te voegen. Een eeuw na zijn verdwijning blijft Debussy de affectieve referentie voor het oproepen van de Zee. Maar ook de literatuur en de onderzeese sciencefictionfilms, van Jules Verne tot James Cameron (Abyss). Uit deze combinatie van invloeden is de inspiratie voor de muziek en de sfeer van de volle zee ontstaan.

Voor deze muzikaliteit in het didactische parcours wordt vaak geput uit de schatkist van originele opnames die boven en onder de wateroppervlakte worden geregistreerd en die blijk geven van een verrassende audiodiversiteit. Zo heeft Michel REDOLFI in de Indische Oceaan het opmerkelijke geluid van de potvis kunnen opnemen: in de lente van 2017 ging hij samen met cineast René HEUZEY op expeditie naar Mauritius om daar onderwatergeluiden op band te zetten en om de mysterieuze signalen van de zeereuzen, tot dan nog nooit echt goed geregistreerd, natuurgetrouw op te nemen. Hij heeft daar gedoken te midden van een groep walvisachtigen en met de onderwatermicrofoon in de hand heeft hij voor de eerste keer hun buitenaards aandoende taal kunnen opvangen. Een buitengewone ‘close contact’ ervaring die werd verwerkt in de geluidsband van de 360° film over deze potvissen.

En wat met de bezoekerservaring? Michel REDOLFI wil er uiteindelijk tot komen dat de bezoekers het audiodesign beleven als de geluidsband van een film met een verbluffende geluidsdiepte. Als emotionele katalysator versmelt het geluid met de andere indrukken van het bezoek, zowel visueel (verlichting en video) als ‘intersoortelijk’ (het rechtstreekse contact met de vissen). Het geluidsdesign is de 4de dimensie van het bezoek, fijngevoelig en transparant. Je herinnert je de betoverende doortocht van een mantarog langs het grote venster, zonder dat je beseft dat de muzikale sfeer op het glaswerk zelf wordt gegenereerd en de indruk geeft dat het geluid uit het water komt.

Zo dragen de experimentele geluidssystemen bij tot het ervaren van zintuiglijke klanken die de bezoeker volledig meeslepen: geluidsfilmprojectors strijken langs de hele planktonruimte om wolken van krill te verspreiden, een sensorieel ‘bankje’ om je te laten meedrijven met de tandbaarzen en vooral de spektakelzaal met zicht op het grote bassin die de bezoekers onderdompelt in een ruimtelijke geluidsweergave waarbij de klanken vanuit 16 krachtige bronnen worden uitgestuurd. Alles welbeschouwd is de volle zee een staaltje van hoogstaande, elektro-akoestische technologie met zowat 130 luidsprekerboxen van allerlei formaten en 60 geluidsbanden. In het nieuwe gebouw van NAUSICAA is dit de machinezaal van het audiodesign, de motor van de auditieve fantasie.

Meer over Nausicaá

Duikt in het hart van de ervaring van Nausicaá